۲. تجربه های دوران کودکی خود را مرور کنید

بازی ها و فعالیت های دوران کودکی می توانند سرنخ هایی درباره علایق و شیوه یادگیری شما ارائه دهند. به فعالیت هایی فکر کنید که بدون اجبار به سراغ آن ها می رفتید.

• آیا وسایل را باز می کردید تا با سازوکار آن ها آشنا شوید؟
• آیا به ساختن داستان، نوشتن یا اجرای نمایش علاقه داشتید؟
• آیا از طراحی، نقاشی یا ساخت کاردستی لذت می بردید؟
• آیا در بازی های گروهی مسئولیت هماهنگی فعالیت ها را بر عهده می گرفتید؟
• آیا به طبیعت، حیوانات یا مشاهده پدیده های محیطی علاقه نشان می دادید؟

این خاطرات می توانند مسیرهایی برای بررسی بیشتر به شما نشان دهند، اما نباید آن ها را مدرک قطعی وجود یک استعداد خاص در نظر گرفت. تجربه های دوران کودکی تنها یکی از منابع شناخت علایق و توانمندی ها هستند.

تمرین: سه فعالیت مورد علاقه خود در دوران کودکی را بنویسید و بررسی کنید آیا هنوز هم به آن ها علاقه دارید یا در زمینه مرتبط با آن ها عملکرد خوبی نشان می دهید.

۳. از اطرافیان درباره نقاط قوت خود بازخورد بگیرید

گاهی دیگران توانایی هایی را در ما می بینند که خودمان به آن ها توجه نمی کنیم. ممکن است دوستان، همکاران، معلمان یا اعضای خانواده متوجه شوند که در توضیح موضوعات، حل اختلاف، برنامه ریزی، طراحی یا تحلیل مسائل عملکرد خوبی داریم.

به جای پرسیدن سوال کلی «من در چه چیزی استعداد دارم؟» سوال های مشخص تری مطرح کنید:

• در چه کاری معمولا از من کمک می خواهید؟
• به نظر شما کدام کارها را بهتر از حد انتظار انجام می دهم؟
• در چه موقعیت هایی عملکرد من برای شما قابل توجه بوده است؟
• چه توانایی ای در من وجود دارد که شاید خودم کمتر به آن توجه می کنم؟

بهتر است از چند نفر که در موقعیت های مختلف با شما تعامل داشته اند نظر بخواهید. سپس پاسخ های مشابه را یادداشت کنید.

بازخورد دیگران به تنهایی برای تشخیص استعداد کافی نیست، اما وقتی یک ویژگی در تجربه های مختلف تکرار می شود، می تواند سرنخ ارزشمندی باشد.

۴. سرعت یادگیری و روند پیشرفت خود را بررسی کنید

یکی از موضوعات مهم در شناخت استعداد، بررسی نحوه یادگیری فرد است. ممکن است در یک زمینه مفاهیم را سریع تر درک کنید یا پس از دریافت آموزش مناسب، پیشرفت قابل توجهی داشته باشید.

برای بررسی این موضوع، به سوال های زیر پاسخ دهید:

• در چه فعالیت هایی اصول اولیه را راحت تر یاد می گیرم؟
• در کدام زمینه ها با تمرین منظم پیشرفت قابل مشاهده ای دارم؟
• هنگام مواجهه با مسئله جدید، چگونه راه حل پیدا می کنم؟
• آیا می توانم آموخته های خود را در موقعیت های تازه به کار ببرم؟

سرعت یادگیری به تنهایی معیار تشخیص استعداد نیست. تجربه قبلی، کیفیت آموزش، میزان تمرین، انگیزه و شرایط فرد نیز بر روند یادگیری اثر می گذارند.

تمرین: یک فعالیت تازه انتخاب کنید و طی چند هفته میزان پیشرفت خود را ثبت کنید. به جای مقایسه با دیگران، عملکرد فعلی خود را با عملکرد قبلی مقایسه کنید.

۵. فعالیت های جدید را امتحان کنید

گاهی فرد تصور می کند استعداد مشخصی ندارد، در حالی که هنوز فرصت تجربه زمینه های مختلف را پیدا نکرده است. نمی توان توانایی هایی را که هیچ فرصتی برای بروز نداشته اند، فقط با فکر کردن شناسایی کرد.

برای شناخت بهتر خود می توانید فعالیت های متنوعی را امتحان کنید:

• شرکت در یک کارگاه هنری یا طراحی
• یادگیری یک ساز یا فعالیت موسیقایی
• انجام پروژه های علمی و حل مسئله
• شرکت در فعالیت های گروهی و داوطلبانه
• ساخت یک وسیله یا انجام پروژه فنی
• تجربه فعالیت های ورزشی مختلف

هنگام تجربه هر فعالیت، فقط میزان لذت خود را بررسی نکنید. ببینید چقدر سریع یاد می گیرید، چه کیفیتی در انجام کار دارید و آیا با آموزش و تمرین پیشرفت می کنید یا خیر.

۶. خودتان را با دیگران مقایسه نکنید

مقایسه دائمی با دیگران ممکن است باعث شود توانایی های واقعی خود را نادیده بگیرید. افراد از نظر تجربه، امکانات، فرصت یادگیری، شرایط خانوادگی و میزان تمرین با یکدیگر تفاوت دارند.

ممکن است فردی در یک فعالیت از ابتدا عملکرد خوبی داشته باشد و فرد دیگری برای رسیدن به همان سطح به زمان بیشتری نیاز داشته باشد. این تفاوت به تنهایی درباره ظرفیت نهایی هیچ کدام از آن ها قضاوت نمی کند.

به جای مقایسه با دیگران، روند پیشرفت خود را بررسی کنید. ببینید در چه زمینه هایی عملکردتان بهتر شده، چه مهارت هایی را راحت تر یاد گرفته اید و در چه فعالیت هایی توانسته اید کیفیت کار خود را افزایش دهید.

۷. از ارزیابی تخصصی برای شناخت دقیق تر کمک بگیرید

روش های خودشناسی می توانند سرنخ های اولیه ای درباره توانایی های فرد ارائه دهند. اما زمانی که شناخت دقیق تر برای انتخاب رشته، تصمیم شغلی یا برنامه ریزی آینده اهمیت پیدا می کند، بررسی تخصصی می تواند اطلاعات بیشتری فراهم کند.

در یک ارزیابی مناسب، ابتدا باید هدف مشخص باشد. برای مثال، شناخت توانایی های شناختی با بررسی علایق شغلی یا ویژگی های شخصیتی یکسان نیست. هر ابزار باید متناسب با ویژگی مورد بررسی انتخاب و تفسیر شود.

همچنین نتیجه آزمون بهتر است در کنار گفت و گو، مشاهده، تجربه های واقعی و عملکرد فرد بررسی شود. هیچ نتیجه ای به تنهایی نباید تعیین کننده آینده تحصیلی یا شغلی فرد باشد.

برای آشنایی بیشتر با این موضوع، صفحه استعدادیابی چندبعدی سمتکو را مطالعه کنید.

یکتاکو

یکتاکو یکی از مسیرهای ارزیابی سمتکو برای شناخت ویژگی ها و توانمندی های فردی است. برای آشنایی با شیوه اجرا و جزئیات این برنامه، اطلاعات مربوط به آن را از طریق سایت سمتکو پیگیری کنید.

برناکو

برناکو سامانه ارزیابی چندبعدی استعداد در سمتکو است که برای شناخت و هدایت تحصیلی و شغلی نوجوانان در نظر گرفته شده است. برای مشاهده جزئیات این برنامه، صفحه استعدادیابی نوجوانان با برناکو را ببینید.

کوشاکو

کوشاکو یکی دیگر از برنامه های سمتکو است. برای آشنایی با جزئیات این برنامه و خدمات آن، اطلاعات مربوط به آن را در سایت سمتکو بررسی کنید.

رساکو

برای آشنایی با خدمات و برنامه های مرتبط با رساکو، می توانید صفحه رساکو در سایت سمتکو را مطالعه کنید.