تست تعهد سازمانی آلن و مایر یکی از ابزارهای شناخته شده در حوزه روانشناسی صنعتی و سازمانی است. این آزمون برای بررسی رابطه کارکنان با سازمان و نوع وابستگی آنها به محل کار مورد استفاده قرار میگیرد.
یکی از نکات مهم این مدل این است که ماندن یک فرد در سازمان همیشه به یک دلیل اتفاق نمیافتد. ممکن است فردی به سازمان خود علاقه داشته باشد و احساس تعلق کند. فرد دیگری ممکن است به دلیل هزینه های ترک شغل در سازمان بماند و شخص دیگری احساس کند که نسبت به سازمان وظیفه و مسئولیتی دارد.
مدل آلن و مایر این تفاوت ها را در قالب سه بعد اصلی بررسی میکند که شامل تعهد عاطفی، تعهد مستمر و تعهد هنجاری هستند.
تعهد سازمانی به نوع رابطه روانشناختی فرد با سازمانی اشاره دارد که در آن فعالیت میکند. این رابطه میتواند در نگرش فرد نسبت به سازمان، تمایل او به ادامه همکاری و احساس تعلق او به محیط کاری دیده شود.
تعهد سازمانی یک مفهوم تک بعدی نیست. برای مثال ممکن است فردی واقعا سازمان خود را دوست داشته باشد و با ارزش های آن احساس نزدیکی کند. در مقابل ممکن است فرد دیگری علاقه زیادی به سازمان نداشته باشد اما به دلیل مزایا، سابقه کاری یا دشواری پیدا کردن شغل جایگزین، ترک سازمان را انتخاب مناسبی نداند.
به همین دلیل بررسی صرف ماندن یا نماندن کارکنان نمیتواند تمام ابعاد تعهد سازمانی را نشان دهد. مدل آلن و مایر تلاش میکند دلیل و نوع این وابستگی را نیز مشخص کند.
مدل آلن و مایر تعهد سازمانی را به سه مولفه مرتبط اما متفاوت تقسیم میکند. این سه مولفه عبارتند از:
تعهد عاطفی به میزان وابستگی احساسی و احساس تعلق فرد نسبت به سازمان مربوط میشود. در این حالت فرد سازمان را فقط به عنوان محلی برای دریافت حقوق و انجام وظایف نمیبیند و احساس میکند عضوی از آن است.
کارکنانی که تعهد عاطفی بیشتری دارند ممکن است با اهداف و ارزش های سازمان احساس نزدیکی بیشتری داشته باشند و از عضویت در سازمان احساس مثبتی داشته باشند. در این نوع تعهد، ماندن فرد بیشتر به دلیل علاقه و تعلق او به سازمان است.
تعهد مستمر به ارزیابی فرد از هزینه ها و پیامدهای ترک سازمان مربوط است. در این حالت فرد ممکن است ماندن در سازمان را با توجه به چیزهایی که در صورت ترک شغل از دست میدهد یا دشواری پیدا کردن موقعیت جایگزین ارزیابی کند.
این هزینه ها میتوانند شامل از دست دادن برخی مزایا، سابقه کاری، فرصت های موجود، روابط کاری یا دشواری یافتن موقعیت شغلی مشابه باشند. البته اهمیت این عوامل برای افراد مختلف یکسان نیست.
تعهد هنجاری به احساس وظیفه، مسئولیت یا الزام اخلاقی فرد برای ادامه همکاری با سازمان اشاره دارد.
ممکن است فرد احساس کند سازمان برای او فرصت هایی فراهم کرده یا در شرایطی از او حمایت کرده است و به همین دلیل ادامه همکاری را مسئولانه تر میداند. در این حالت ماندن فرد بیشتر از احساس وظیفه و مسئولیت ناشی میشود.
سه نوع تعهد سازمانی بر اساس دلیل ماندن کارکنان در سازمان با هم تفاوت دارند. در تعهد عاطفی، فرد به سازمان علاقه و احساس تعلق دارد، در تعهد مستمر به دلیل هزینه های ترک سازمان می ماند و در تعهد هنجاری، احساس مسئولیت و وفاداری باعث ادامه همکاری او می شود.
| نوع تعهد | مفهوم | دلیل ماندن | بیان ساده |
|---|---|---|---|
| عاطفی | احساس تعلق و وابستگی | علاقه به سازمان | تمایل به ماندن به دلیل علاقه |
| مستمر | هزینه های ترک سازمان | پیامدهای ترک شغل | ماندن به دلیل هزینه رفتن |
| هنجاری | احساس وظیفه و مسئولیت | احساس الزام اخلاقی | ماندن به دلیل احساس وظیفه |
این پرسشنامه برای بررسی رابطه فرد با سازمان و شناخت نوع تعهد او طراحی شده است. تمرکز اصلی آزمون بر سه بعد عاطفی، مستمر و هنجاری قرار دارد.
به همین دلیل نتیجه آزمون فقط یک نمره کلی نیست و میتواند نشان دهد کدام یک از ابعاد تعهد در رابطه فرد با سازمان پررنگ تر است.
تعداد سوال ها، نحوه پاسخگویی و روش محاسبه نمره در نسخه های مختلف این ابزار ممکن است متفاوت باشد. بنابراین هنگام استفاده از آزمون باید نسخه مشخص و دستورالعمل همان نسخه مورد توجه قرار گیرد.
در این آزمون فرد مجموعه ای از عبارت های مرتبط با نگرش خود نسبت به سازمان را بررسی میکند و میزان موافقت یا مخالفت خود را بر اساس مقیاس پاسخگویی تعیین شده برای همان نسخه مشخص میکند.
نمره گذاری آزمون بر اساس نسخه ای که مورد استفاده قرار میگیرد انجام میشود و معمولا برای هر یک از سه مولفه اصلی، نمره جداگانه به دست می آید.
به همین دلیل بهتر است به جای تمرکز فقط بر یک عدد کلی، الگوی نمرات سه بعد بررسی شود. برای مثال ممکن است در یک فرد تعهد عاطفی پررنگ تر باشد و در فرد دیگری تعهد مستمر یا هنجاری سهم بیشتری داشته باشد.
چرا نمیتوان یک دامنه نمره ثابت برای همه نسخه ها اعلام کرد؟
زیرا نسخه های مختلف پرسشنامه ممکن است از نظر تعداد سوال ها، مقیاس پاسخگویی و روش محاسبه نمره با یکدیگر تفاوت داشته باشند.
تفسیر نتایج تست تعهد سازمانی نشان می دهد فرد در چه میزان و با چه دلیلی به سازمان خود متعهد است. نمره هر یک از ابعاد عاطفی، مستمر و هنجاری می تواند نشان دهد که ماندن فرد بیشتر به علاقه و تعلق، هزینه های ترک سازمان یا احساس مسئولیت و وفاداری مربوط است.
میتواند نشان دهد که رابطه فرد با سازمان بیشتر بر احساس تعلق، علاقه و ارتباط عاطفی با سازمان استوار است.
میتواند نشان دهد که هزینه ها یا پیامدهای ترک سازمان در تصمیم فرد برای ادامه همکاری نقش بیشتری دارد.
میتواند نشان دهد که احساس وظیفه، مسئولیت یا الزام اخلاقی در رابطه فرد با سازمان نقش پررنگ تری دارد.
نکته مهم در تفسیر
هیچ پرسشنامه ای به تنهایی تصویر کاملی از وضعیت یک فرد یا سازمان ارائه نمیدهد. برای تصمیم های مهم منابع انسانی بهتر است نتیجه آزمون در کنار مصاحبه، شرایط شغلی، اطلاعات سازمان و سایر داده های معتبر بررسی شود.
بالا بودن نمره یک بعد به تنهایی به معنای بهتر بودن وضعیت فرد نیست و باید مشخص شود این تعهد بیشتر از چه نوعی است و در چه شرایط شغلی و سازمانی شکل گرفته است.
رضایت شغلی و تعهد سازمانی دو مفهوم مرتبط اما متفاوت هستند. رضایت شغلی بیشتر به ارزیابی فرد از شغل و شرایط کاری مربوط میشود، در حالی که تعهد سازمانی رابطه فرد با سازمان را بررسی میکند.
| مفهوم | تمرکز اصلی |
|---|---|
| رضایت شغلی | نگرش فرد نسبت به شغل و شرایط کاری |
| تعهد سازمانی | رابطه و وابستگی فرد نسبت به سازمان |
تعهد سازمانی یکی از متغیرهایی است که در مطالعات منابع انسانی در ارتباط با ماندگاری کارکنان و قصد ترک سازمان بررسی میشود.
با این حال تصمیم فرد برای ماندن یا ترک سازمان معمولا تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل قرار دارد. حقوق و مزایا، فرصت رشد، سبک مدیریت، فرهنگ سازمانی، روابط کاری و شرایط بازار کار نیز میتوانند در کنار تعهد سازمانی مورد توجه قرار گیرند.
مدل سه بعدی آلن و مایر در پژوهش های مختلف حوزه رفتار سازمانی، روانشناسی صنعتی و مدیریت منابع انسانی مورد استفاده و بررسی قرار گرفته است. با این حال اعتبار یک اجرای مشخص به عواملی مانند نسخه ابزار، ترجمه، جامعه آماری و شیوه اجرای آن نیز وابسته است.
به همین دلیل هنگام استفاده پژوهشی یا حرفه ای از آزمون باید مشخص باشد که دقیقا از کدام نسخه و با چه روش اجرایی استفاده شده است.
این آزمون بیشتر در موقعیت هایی کاربرد دارد که هدف، بررسی رابطه کارکنان با سازمان و شناخت مولفه های مختلف تعهد آنها باشد.
از این ابزار میتوان در مطالعات دانشگاهی، پژوهش های سازمانی و برخی ارزیابی های منابع انسانی استفاده کرد. انتخاب آزمون باید متناسب با هدف ارزیابی و ویژگی های جامعه مورد بررسی باشد.
برای آشنایی با خدمات استعدادیابی چندبعدی و سایر خدمات سمتکو، صفحه اصلی سایت را مشاهده کنید.
تست تعهد سازمانی آلن و مایر بر اساس یک نگاه چندبعدی به رابطه کارکنان با سازمان شکل گرفته است. در این مدل تعهد عاطفی، تعهد مستمر و تعهد هنجاری سه مولفه اصلی هستند و هرکدام نوع متفاوتی از رابطه فرد با سازمان را بررسی میکنند.
شناخت تفاوت این سه مولفه میتواند به پژوهشگران و متخصصان منابع انسانی کمک کند تا تعهد کارکنان را دقیق تر بررسی کنند. با این حال نتیجه آزمون بهتر است در کنار شرایط شغلی، سازمانی و سایر اطلاعات مرتبط تفسیر شود.
سوالات متداول